Instagram Beni Dinliyor Mu?

Artık uzun bir süredir düşündüğüm bu konu hakkında yazmam gerektiğini fark ettim. Bu yazıya ulaştıysan sen de garip bulduğun bir olay yaşamış olabilirsin Instagram ile. Ben Instagram’ın bizi dinlediğine %100 eminim. (Ayrıca bunun için muhtemel bir çözümü de yazının sonunda paylaştım)

İlk şok eden fark etmeme hikayem şu şekilde: Fahrenheit 451 kitabını okurken bir arkadaşım geldi, kitabın ismini söyleyerek önerdim ve 5 dakika sonra Instagram’da Fahrenheit 451 kitabının reklamı ‘Satın Al’ şeklinde çıktı. Daha önce hiç araştırmamış, herhangi bir yere yazmamış, mesaj bile atmamıştım hakkında.

Bunun üzerine yazılmış bir çok article var, hatta bunu dert edinen biri New Organs diye bir site kuruyor herkesin bu konuda yaşadığı olayı yazabildiği.

Başka bir olay, bir kahvaltıda 6-7 kişi sohbet ederken soyad olarak ‘Hotiç’ten bahsettik, ve 5 dakika sonra arkadaşlardan biri telefona baktığında reklam olarak Hotiç markası vardı, hayatında hiç yazmamış, bunun hakkında daha önce etkileşim kurmamıştı. Alakalı bir şey aramamıştı hiç.

Arkadaşım bana bir kaç gün ne kadar depresif olduğunu yazdığında depresyon uygulamaları reklamları karşına çıktığını söyledi.

Bu tarz olaylar çok fazla olmaya başladı, ve biliyorsunuz ki Instagram’ın ana firması Facebook, ve Facebook’u kuran Mark Zuckerberg bu sene datamızı satıp satmadığı ile ilgili mahkemedeydi uzun bir süre. Bunu da akılda tutmak gerek.

Bizi dinlediklerine eminim demiştim, ki bir tek bu da değil. Zaten yer servislerini çoktan kullanıyorlardı. Yaşadığım en garip olayı bu yer durumuna bağlamak istiyorum, çünkü aksi nasıl olur bilemiyorum. NY’da North Face’e uğradık bir arkadaşım ile yaklaşık 20 dakika. Arkadaşımla çirkin bulduğumuz bir monta bakıp burdaki en pahalı şey budur kesin, aşırı rüküş gibisinden iki laf ettik montun önünde durup. Aynı günün akşamı arkadaşıma Instagram Story reklamlarında North Face’den o montun reklamı çıktı, ertesi gün de bana aynısı oldu. North Face’i yerden bilse diye umuyorum, spesifik hakkında konuştuğumuz mont nasıl — bilmiyorum. Hadi arkadaşım mont bakıyordu zaten diye çıktı desek, bana o reklam çıkınca screenshot’unu attı, ordan da mı aldı bilgisini? (Whatsapp’de bunların zaten, ordan da kurtarmıyoruz)

Bir çok şeye bu upuzun belgeyi yalandan okudum dediğimizde kabul ediyoruz, ama yine de datamızı satmaları legal değil. Datamızı reklam için kullanmaları legal olabilir diye düşünüyorum. Ama bu bile o uygulamada araştırdığımız, baktığımız şeyler için geçerli, dinlemeleri için değil.

Bugünkü dünyada evden çıkıp tüm günü geçirdiğinde (özellikle New York’ta yaşadığım için diyorum) her yaptığımız bir şekilde bir kameraya yakalanıyor. Bilgisayar ekranımızın kamerasının hacklenmesi pek de zor bir şey değil. Teknolojinin geldiği nokta ile her şeyin erişimi o kadar kolay ki bir şey satın alınca en basitinden ‘bunları da beğenebilirsin’ diye bize özel ürünler gösteriliyor. (mesela Amazon’da)

Şimdi biz sürekli dinlenilmeyi o kadar kabul ediyoruz ki, eve Alexa alınıyor. Alexa denilen şey, evde ne dönse, ne dense yedi yirmi dört dinlenmeniz demek. Benim asla almayacağım bir şey, ama kabul ederek buna para veren çok kişi var. Dinlenilmeye bu kadar tamam olan bir insan grubu olarak, şu sorular da akla geliyor, Instagram’ın bizi dinlemesi çok mu dert? Bizi dinlese ama bilgileri kendinde tutsa fark eder mi? Bu bilgileri üçüncü partilere satıyor olması ve kendinde tutup reklamları ona göre göstermesi de olası, ama bunun için çok ama çok büyük bir sistem gerekmez mi? Ayrıca anlık bunları işlemesi nasıl bir güçlü süstem demek, nasıl bir internet ve data kullanımı? Dinlenilen kelimeyi çözüp (her dilde, yarı türkçe yarı ingilizce bile konuşsan), ayrıştırıp, olası reklamları ayarlayıp uygun reklamı koyması gerekiyor. Instagram’ın bunların hepsinden kârı nedir? (hani ciddiyim, ne kadar para yapıyor)

Tabii ki konuştuklarımızdan ürün çıkarmasının hayata verdiği bir kolaylık da var, ama bu gizliliğimizi ve kişisel verilerimizi bir firmaya vermeye değer mi? Ve bunun bizim bilinç ve iznimiz dışında olması ne kadar etik?

Siz de bu tarz bir olay yaşadıysanız, fark ettiyseniz yoruma anlatın… Bununla ilgili beğendiğim yazı 1 ve yazı 2‘yi de koyuyorum, merak edene. Burada da insanlar hikayesini anlatmış.

Ayrıca bununla ilgili bir şey yapmak istiyorsanız, ayarlarda gizlilikte mikrofona girip kapatmanız. Ama unutmayın, Facebook Instagram ve Whatsapp, hepsinin datası aynı. Birinden kaçınca fark edeceğini sanmıyorum.



-Aleyna

Leave a Reply